Cholesterol HDL, LDL i trójglicerydy - czym są i co oznaczają wyniki lipidogramu?
- Lipidogram – co to za badanie?
- Jakie są wskazania do wykonania lipidogramu?
- Lipidogram – przygotowanie do badania
| Z tego artykułu dowiesz się, że: Lipidogram (inaczej profil lipidowy) to jedno z podstawowych badań laboratoryjnych, które pozwala ocenić gospodarkę lipidową organizmu. Profilaktycznie zaleca się je osobom dorosłym w ramach oceny ryzyka sercowo-naczyniowego – częstość wykonywania badań zależy od wieku i obecności czynników ryzyka. Warto pamiętać o tym, aby dobrze przygotować się do wykonania lipidogramu m.in. poprzez unikanie picia alkoholu i spożywania wysokotłuszczowych posiłków. |
Lipidogram – co to za badanie?
Lipidogram (inaczej profil lipidowy) to jedno z podstawowych badań laboratoryjnych, które pozwala ocenić gospodarkę lipidową organizmu i ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych (m.in. miażdżycy).
W ramach lipidogramu oznacza się:
- cholesterol całkowity – suma cholesterolu zawartego w różnych frakcjach lipoprotein osocza;
- cholesterol frakcji LDL – lipoproteiny o małej gęstości, które transportują cholesterol z wątroby do różnych komórek organizmu;
- cholesterol frakcji HDL – lipoproteiny o dużej gęstości, które transportują cholesterol z różnych komórek organizmu do wątroby;
- cholesterol nie-HDL – suma cholesterolu we wszystkich frakcjach lipoprotein, które uczestniczą w rozwoju miażdżycy (jest to parametr, który wylicza się, odejmując frakcję cholesterolu HDL od cholesterolu całkowitego);
- triglicerydy – główna forma magazynowania energii w tkance tłuszczowej;
Profil lipidowy może zostać rozszerzony o dodatkowe badania, czego przykładem jest pakiet lipidogram extra wykonywany np. w ALAB laboratoria. Oprócz podstawowych składowych lipidogramu obejmuje on również oznaczenie poziomu kwasu moczowego we krwi – jednego z czynników powiązanych z ryzykiem nadciśnienia tętniczego.
Jakie są wskazania do wykonania lipidogramu?
Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne i Europejskie Towarzystwo Miażdżycowe rekomenduje wykonanie lipidogramu zarówno osobom zdrowym w ramach profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych, jak i tym, które należą do grup podwyższonego ryzyka.
Rutynowe badania w kierunku dyslipidemii zaleca się wszystkim mężczyznom po 40. roku życia oraz kobietom po 50. roku życia lub po menopauzie. Z kolei tym, które mają co najmniej 1 czynnik ryzyka chorób układu krążenia (np. otyłość, nadciśnienie tętnicze), zaleca się badania w młodszym wieku. Wykonywanie profilu lipidowego raz w roku lub częściej jest wskazane także w przypadku rozpoznania dyslipidemii (w celu monitorowania skuteczności farmakoterapii) czy obciążenia genetycznego – jeśli w rodzinie stwierdzono przedwczesne zachorowania na choroby sercowo-naczyniowe lub zaburzenia lipidowe.
Lipidogram – przygotowanie do badania
Jak wygląda prawidłowe przygotowanie do badania lipidogramu? Należy zacząć je już 1-2 dni przed – w tym czasie zalecane jest unikanie drastycznych zmian w diecie. Jednocześnie rekomenduje się unikanie potraw wysokotłuszczowych, alkoholu.
Aby dobrze przygotować się do badania, należy również:
- omówić ewentualne odstawienie leków z lekarzem prowadzącym,
- zadbać o całonocny wypoczynek przed pobraniem krwi i udać się na nie w godzinach porannych,
- unikać spożywania alkoholu na 1-2 dni przed badaniem.
Warto pamiętać, że na wyniki profilu lipidowego mogą wpływać czynniki takie jak: stres, palenie papierosów, intensywny wysiłek fizyczny przed badaniem, choroby, stany fizjologiczne, infekcje i stany zapalne, a także ostatnio przebyty udar lub zawał serca.
Więcej informacji na ten temat znajduje się w artykule: Lipidogram (profil lipidowy) – co to za badanie? Jak się do niego przygotować?
Otrzymane wyniki należy omówić z lekarzem, który porówna je do norm lipidogramu i zleci dalszą diagnostykę lub leczenie, jeśli będą potrzebne.
Bibliografia:
- https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/lipidogram-profil-lipidowy-co-to-za-badanie-jak-sie-do-niego-przygotowac/
- https://www.alab.pl/pakiet/pakiet-lipidogram-extra
- Banach, Maciej, et al. "Wytyczne PTL/KLRWP/PTK/PTDL/PTD/PTNT diagnostyki i leczenia zaburzeń lipidowych w Polsce 2021." Nadciśnienie Tętnicze w Praktyce 7.3 (2021): 113-122.