MediWeb.pl » Choroby » Rak piersi » Czynniki ryzyka raka piersi

Czynniki ryzyka raka piersi

Czynniki ryzyka raka piersi
Wiedza o przyczynach raka piersi może znacznie zwiększyć szansę uniknięcia tej choroby przez podejmowanie odpowiednich decyzji. Nie wszyscy ludzie w jednakowy sposób są zagrożeni na zachorowanie na raka, w tym także na raka piersi. Na większą lub mniejszą podatność na tę chorobę ma wpływ wiele czynników.

Główne czynniki ryzyka zachorowania na raka piersi przedstawiono poniższej tabeli.

Wielkość ryzyka Rodzaj ryzyka
1-2 razy większe - miasto jako miejsce zamieszkania,
- wczesny wiek pierwszej miesiączki,
- późny wiek menopauzy
2-3 razy większe - wysoki stan socjoekonomiczny,
- wiek pierwszego porodu po 30. r.ż.,
- otyłość 30 i więcej % powyżej normy,
- łagodne zmiany w sutku,
- niezachodzenie w ciążę
3-4 razy większe - dwa raki sutka u najbliższych krewnych,
- napromieniowanie na okolicę sutka z innych powodów niż nowotwór sutka
ponad 5 razy większe - trzy raki sutka u najbliższych krewnych,
- rak drugiego sutka lub 2 raki sutka u krewnych pierwszego stopnia, które zachorowały przed 50 r.ż.
ponad 20 razy większe - wiek powyżej 50. r.ż. w porównaniu do wieku 35-39 lat
ponad 20 razy większe - obecność charakterystycznych mutacji BRCA-1
- rak drugiego sutka

Położenie geograficzne

Rak piersi najczęściej występuje w krajach zachodnich, zaś dużo rzadziej w Azji i Afryce. Na raka piersi chorują zwykle białe kobiety żyjące w dosyć chłodnym klimacie w krajach wysoko rozwiniętych co jest uzależnione od wpływu takich czynników jak rasa, klimat, sposób odżywiania, rodzaje przebytych chorób, kultura i styl życia, sposób planowania rodziny, wiek zajścia w pierwszą ciążę, liczba dzieci, popularność karmienia piersią itp. Kobiety rasy czarnej czy żółtej chorują rzadziej.

Wiek

Ryzyko zachorowania na raka piersi wzrasta wraz z wiekiem po 35r.ż. a najwięcej zachorowań występuje pomiędzy 50 - 70 r.ż. Wraz z długością życia kobieta bardziej jest narażona na wpływ różnych czynników ryzyka lub na jednoczesne "wyzwolenie" się kilku czynników ryzyka choroby (rasa, klimat, dieta, styl życia, metody planowania rodziny, elementy kulturowe, itp.), które mogą wzmacniać istniejące predyspozycje genetyczne.

Czynniki genetyczne

Rak piersi uwarunkowany genetycznie stanowi do 10% wszystkich jego postaci i najczęściej jest wynikiem mutacji genów: BRCA1, BRCA2, p53, ATM. Im więcej chorych jest w rodzinie i im bliższy stopień pokrewieństwa z nimi, tym większe ryzyko zachorowania na raka. Ryzyko wzrasta, gdy nowotwory te występują zarówno u matki i siostry, przed 35 r.ż. U kobiet, których matki zachorowały na obustronnego raka sutka ryzyko wystąpienia nowotworu wynosi 50 proc. Rak piersi często występuje w przebiegu kilku uwarunkowanych dziedzicznie zespołów:

  • dziedziczny rak piersi - site specific,
  • zespół rak piersi-rak jajnika,
  • zespół Li-Fraumeni,
  • zespół Lynch II,
  • choroba Cowdena,
  • zespół Peutz-Jaeghersa,
  • ataxia-teleangiectasia,
  • zespół Klinefeltera.

Promieniowanie jonizujące

Duże dawki promieniowania mogą być przyczyną rozwoju raka sutka np u kobiet mieszkających w Hiroszimie lub Nagasaki, które w czasie wybuchu bomb otrzymały wysoką dawkę promieniowania nowotwór sutka rozwija się znacznie częściej. Również u kobiet które otrzymywały w przeszłości duże dawki promieni rentgenowskich podczas wykonywania zdjęć radiologicznych rak sutka rozwija się znacznie częściej dlatego zaleca się ochronę przed zbędnymi dawkami promieniowania radioaktywnego.

Aborcja i poronienia

Ryzyko zachorowania na raka piersi jest znacznie wyższe u kobiet, które poddały się chociaż jeden raz zabiegowi przerwania ciąży.

Karmienie piersią

Karmienie piersią chroni kobietę przed rozwojem raka piersi, u których ryzyko zachorowania na raka jest znacznie mniejsze. Nawet stosunkowo krótki okres karmienia piersią daje pewną ochronę. Specjaliści zalecają młodym mamom karmienie piersią, choćby przez kilka tygodni dla zmniejszenia ryzyka zachorowania w przyszłości na raka piersi.

Alkohol

Nadmierne spożycie alkoholu przez dłuższy czas zwiększa ryzyka rozwoju raka piersi w wyniku zaburzenia metabolizmu estrogenów w wątrobie gdzie zarówno estrogeny jak i alkohol ulegają metabolizmowi. Przy nadmiernym spożyciu alkoholu wątroba traci zdolności do metabolizowania estrogenów, prowadząc do podwyższenia poziomu tego hormonu we krwi co zwiększa ryzyko zachorowania na raka sutka. Alkohol spożywany z umiarem nie stanowi większego ryzyka.

Płeć

Rak sutka u kobiet występuje stokrotnie częściej niż u mężczyzn.

Dieta

Podejrzewa się, że jednym z czynników zwiększającym ryzyko rak piersi może być duża zawartość tłuszczu w pożywieniu. Inne koncepcje kierują się raczej na związek zachorowania na raka piersi z otyłością, a nie udziałem tłuszczu w diecie.

Otyłość

Otyłość zwiększa ryzyko rozwoju raka piersi. U osób takich trudniejsze jest wykrywanie zmian w piersiach a komórki tłuszczowe wytwarzając dodatkowe estrogeny zwiększają expozycję na te hormony. Większe ryzyko występuje u kobiet w okresie menopauzalnym, gdy zmienia się w ich organizmie rozkład tkanki tłuszczowej.

Czynniki hormonalne endogenne

Większe ryzyko rozwoju raka sutka występuje:

  • u kobiet u których,pierwsza miesiączka wystąpiła przed 12 r.ż.
  • u kobiet u których klimakterium wysąpiło powyżej 55 r.ż.
  • u kobiet które nie rodziły
  • u kobiet które urodziły po raz pierwszy po 30 r.ż.)

Czynniki hormonalne egzogennee

Hormonalne środki antykoncepcyjne - Uważa się, że doustne tabletki antykoncepcyjne (zawierające głównie estrogeny) jeśli wogóle mają jakiś związek z rakiem piersi to być może działają jako czynnik ułatwiający i przyspieszający rozwój choroby, która już wystąpiła, niż jako czynnik powodujący mutacje genetyczne i wywołujący chorobę. Uważa się, że tabletki składające się tylko z progesteronu, i tzw. "minipigułki" nie zwiększają ryzyka wystąpienie raka piersi. Tabletki mogą nieznacznie zwiększać ryzyko choroby u kobiet genetycznie obciążonych, lub u kobiet stosujących doustne środki antykoncepcyjne stosowały przez co najmniej 8 lat do zajścia w pierwszą ciążę. Uważa się, że preparaty zawierające jedynie progesteron nie wpływają na ryzyko wystąpienia raka piersi natomiast preparaty zawierające zarówno progesteron jak i estrogeny mogą mieć wpływ na powstanie tego nowotworu. Ryzyko wzrasta u kobiet przyjmujących środki hormonalne dłużej niż 8 lat.

Hormonoterapia zastępcza - Stosowanie HTZ w okresie przekwitania zwiększa ryzyko zachorowania na raka piersi o około 6% a przy okresie stosowania ponad 10lat ryzyko wzrasta do 30%. Ryzyko zachorowania na raka piersi dotyczy głównie kobiet z grupy wysokiego ryzyka, np. obciążonych genetycznie. Hormonalna terapia zastępcza chroni natomiast przed nowotworem płuc, jelita grubego, jajników oraz szyjki macicy (preparaty zawierające wyłącznie estrogeny zwiększają ryzyko zachorowania na raka trzonu macicy) oraz chorobą niedokrwienną serca.

Choroby piersi z proliferacją

Ryzyko wzrasta w przypadku stwierdzenia zmian rozrostowych, takich jak hyperplasia atypowa lub LCIS. Rozrost wewnątrzprzewodowy z atypią jest uważany za stan przedrakowy. Należy pamiętać jednak o tym, że u 75% kobiet nie występują żadne znane czynniki ryzyka.

Rak macicy i jajników

U kobet z tymi nowotworami ryzyko zachorowania na raka sytka jest dwa razy większe niż w całej populacji kobiet.

Rak drugiego sutka

U kobiet po leczeniu raka piersi ryzyko powstania raka w drugim sutku wzrasta co roku o 1%.

Data publikacji: 2001-11-04
lek. med. Bogdan Kowalczyk
medycyna rodzinna
Podobne tematy:
Nowości w aptece:
więcej produktów
Z ostatniej chwili:
Copyright © 2001 - 2014 Allcore
O nas | Pomoc | Polityka prywatności | Regulamin | Reklama | Kontakt
Informacje zawarte w Portalu mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. Korzystanie z Portalu oznacza akceptację regulaminu.
Polityka prywatności
Cookies-closeW ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej. "Polityce Cookies"/"Polityce Prywatności"