Zapalenie pęcherza moczowego

Zapalenie pęcherza moczowego jest to stan w którym obecność drobnoustrojów w pęcherzu moczowym powoduje wystąpienie objawów klinicznych. W warunkach prawidłowych mocz znajdujący się w pęcherzu moczowym, moczowodach i nerkach jest jałowy. W końcowym odcinku cewki moczowej mogą znajdować się bakterie, które jednak zwykle nie powodują zakażenia.

Organizm dysponuje szeregiem mechanizmów obronnych zapobiegających rozmnażaniu się bakterii w układzie moczowym, takich jak niskie pH moczu, obecność specjalnych związków wyścielających błonę śluzową dróg moczowych, wydzielanie do moczu przeciwciał odpornościowych, prawidłowy mechanizm opróżniania pęcherza itp. 

Obserwuje się trzy szczyty zachorowań:

• Pierwszy występuje w wieku niemowlęcym i u małych dzieci
• Drugi występuje u kobiet w okresie ciąży i połogu
• Trzeci występuje u mężczyzn i jest najczęściej spowodowany przez przerost gruczołu krokowego.
  

Przyczyny

Drobnoustroje najczęściej dostają się do układu moczowego drogą wstępującą z cewki moczowej (95% przypadków). Bardzo rzadko, przy współistniejących innych poważnych schorzeniach, zarazki mogą być przeniesione do układu moczowego z innych narządów, z krwią lub limfą.

Główną przyczyną zapalenia pęcherza moczowego są bakterie stanowiące około 50% przyczyn. Najczęściej spotykanymi są pałeczki jelitowe (Escherichia coli stanowi około 70-80%) oraz gronkowiec. Grzybicze zakażenie występuje najczęściej u osób z obniżoną odpornością, długotrwale zażywających antybiotyki lub leki immunosupresyjne, zacewnikowanych albo po innych zabiegach na drogach moczowych. Innymi patogenami odpowiedzialnymi za zakażenie dróg moczowych są chlamydie, mikolazmy, dwoinka rzeżączki oraz wirusy (głównie herpes simplex). Te drobnoustroje są zwykle przenoszone drogą płciową i zakażenie dróg moczowych przez nie wywoływane stanowią główny problem u kobiet aktywnych seksualnie.

Ze względu na różnice w budowie anatomicznej zakażenie dróg moczowych częściej rozwija się u kobiet niż u mężczyzn. Dodatkowym czynnikiem zwiększającym ryzyko zakażenia u kobiet jest stosunek płciowy.

Ryzyko zakażenia układu moczowego jest także większe w przypadku:

• istnienia przeszkód w odpływie moczu (wady budowy poszczególnych części układu moczowego, wsteczny odpływ pęcherzowo-moczowodowy, guzy uciskające na drogi moczowe, zaburzenia neurologiczne opróżniania pęcherza) - mocz zalegający w drogach moczowych jest bardzo dobrą pożywką dla bakterii, dodatkowo nie są one skutecznie wymywane z układu moczowego wraz ze strumieniem moczu
• kamicy nerkowej - kamienie mogą powodować utrudnienie odpływu moczu, drażnią błonę śluzową prowadząc do wytworzenia się stanu zapalnego oraz są siedliskiem bakterii, które namnażają się na ich powierzchni lub we wnętrzu.
• kobiet w ciąży i połogu - przez hormonalnie uwarunkowane zmniejszenie napięcia mięśni pęcherza i moczowodów oraz ucisk powiększającej się macicy
• osób w zaawansowanym wieku - zarówno ze względu na trudności w utrzymaniu higieny osobistej, zaburzenia w opróżnianiu pęcherza przez powiększony gruczoł krokowy u mężczyzn czy opadanie macicy u kobiet, jak również przez ogólnie słabszą aktywność przeciwbakteryjną
• cukrzycy - cukier w moczu jest doskonałą pożywką dla bakterii, ponadto u chorych z cukrzycą rolę odgrywa osłabienie ogólnej odporności organizmu, powikłania neurologiczne prowadzące do zaburzeń opróżniania pęcherza, jak też rozwój nefropatii cukrzycowej
• cewnikowania i innych zabiegów urologicznych przez mechaniczne wprowadzenie bakterii do układu moczowego
• innych chorób nerek
• nadużywania środków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, które osłabiają mechanizmy obronne organizmu ora uszkadzają nerki
• przyjmowania leków immunosupresyjnych, które osłabiają odporność

Objawy

Typowe objawy zapalenia pęcherza moczowego obejmują:

• bóle w dole brzucha w okolicy nadłonowej również w czasie oddawania moczu, nie występują bóle w okolicy nerek
• częste parcie na mocz,
• pilna potrzeba oddania moczu,
• pieczenie, palenie w czasie oddawania moczu,
• nietrzymanie moczu u niektórych osób,
• wzrost temperatury do 38°C.

Przy właściwym leczeniu objawy ustępują w ciągu kilku dni, lubi nawracać.

Czasem zakażenie pęcherza moczowego może przebiegać jako bezobjawowy bakteriomocz. Charakteryzuje się on obecnością bakterii w drogach moczowych, wykrywane w badaniu ogólnym i bakteriologicznym moczu, które nie powodują jednak żadnych dolegliwości subiektywnych. W około połowie przypadków zakażenie ustępuje samoistnie, jednakże przy współistnieniu wad układu moczowego lub innych schorzeń może dojść do rozwoju objawów klinicznych. Stan taki wymaga leczenie jedynie u kobiet w ciąży, dzieci i osób wykazujących przeszkodę w odpływie moczu.

Rozpoznanie

W przypadku stanu zapalnego pęcherza moczowego największe znaczenie ma badanie osadu, określenie obecności i liczby leukocytów oraz obecności bakterii. Za patologiczne należy stwierdzenie w moczu ze środkowego strumienia znamiennej bakteriurii czyli obecności miniumum 10⁵ bakterii/ml lub mniejszej ilości u osób leczonych antybiotykami lub z klinicznymi objawami zakażenia. Również obecność jakiejkolwiek liczby drobnoustrojów w moczu uzyskanym z nakłucia pęcherza moczowego ma charakter patologiczny.

Obecność zwiększonej liczby lekucytów w osadzie moczu, których liczba często pokrywa całe pole widzenia przy jednoczesnej obecności znamiennej liczby bakterii potwierdza stan zapalny. Obecność leukocyturii u chorych z jałowym moczem ("leukocyturia jałowa") stwierdza się:

• u osób już leczonych
• u osób zakażonych dwoinką rzeżączki
• w nierzeżączkowym zapaleniu cewki moczowej
• w gruźlicy dróg moczowych
• zespole Reitera (zapalenie stawów, zapalenie spojówek, zapalenie cewki moczowej)

Badanie bakteriologiczne tzw. posiew moczu ma na celu zidentyfikowanie rodzaju bakterii wywołujących zapalenie oraz ich wrażliwości na różne antybiotyki, aby zoptymalizować leczenie.

Badania obrazujące drogi moczowe (USG jamy brzusznej, urografia dożylna, ureterocystografia mikcyjna) zlecane są w przypadku nawracającego zapalenia pęcherza moczowego lub przy podejrzeniu nieprawidłowości w układzie moczowym.

W trakcie diagnostyki ZUM, po wykryciu innych schorzeń lub patologii lekarz prowadzący kieruje pacjenta do odpowiedniego specjalisty celem dalszej diagnostyki i leczenia.

Leczenie

Postępowanie w stanie zapalnym pęcherza moczowego polega na leczeniu przyczynowym polegającym na usunięciu przeszkody w odpływie moczu lub wyeliminowaniu i leczeniu czynników predysponujących.

W pozostałych przypadkach postępowanie polega na leczeniu objawowym. Postępowanie ogólne polega na:

• leżeniu w łóżku
• przyjmowaniu co najmniej 2 litrów płynów na dobę, tak aby dobowa ilość wydalanego moczu wynosiła ok. 2 litrów przy braku przeciwwskazań
• regularne wypróżnianie pęcherza, oddawanie moczu bezpośrednio przed snem oraz po stosunku płciowym
• utrzymywanie właściwej higieny osobistej, częste podmywanie pod bieżącą wodą
• unikanie zaparć
• odstawienie leków przeciwbólowych uszkadzających nerki

W przypadku zapalenia pęcherza moczowego niepowikłanego tzn występującego u osób mimo braku czynników predysponujących leczenie polega na empirycznym podaniu antybiotyków (ofloksacyna, cyprofloksacyna, fleroksacyna, trimetoprim) bez wykonywania antybiogramu.

Za skuteczne leczenie uznaje się takie po którym w ciągu 24h ustąpiły dolegliwości kliniczne w tym gorączka. Po zakończeniu leczenia zaleca się wykonanie kontrolnego badana ogólnego moczu.

W przypadku zapalenia pęcherza moczowego powikłanego tzn występującego u osób u których występują czynniki predysponujące leczenie polega podaniu antybiotyków (ofloksacyna, cyprofloksacyna, fleroksacyna, trimetoprim) po wcześniejszym wykonaniu posiewu moczu i antybiogramu pokazującego na który lek dana bakteria jest wrażliwa.

Leczenie bakteriurii bezobjawowej jest wskazane u kobiet w ciąży, dzieci, chorych na cukrzycę, po przeszczepach i z upośledzonym odpływem moczu.

Problemy w leczeniu ZUM:

1. Wznowa oznacza nawrót zakażenia tym samym gatunkiem bakterii w ciągu 3 tygodni od zakończenia leczenia zapalenia pęcherza moczowego, jeśli po leczeniu mocz był jałowy. Wznowa świadczy o nieskuteczności leczenia i występuje najczęściej u pacjentów z współistniejącymi innymi schorzeniami dróg moczowych lub z osłabioną odpornością, dlatego oprócz leczenia przeciwbakteryjnego wymaga pogłębionej diagnostyki dla ustalenia jej przyczyn.
2. Nadkażenie występuje średnio tydzień po skutecznym leczeniu zapalenia pęcherza moczowego i jest spowodowane innym rodzajem bakterii w sprzyjających warunkach.

Dodaj do: Wykop Gwar Linkr Google Del.icio.us Digg

• Do czego służy łóżko?
  Trudności łóżkowe w tym wypadku to przede wszystkim: częste budzenie w nocy, budzenie się nad ranem i problem z ponownym zaśnięciem, uczucie zmęczenia po przebudzeniu, trudności z zasypianiem i koszmary senne.
• 5 niedopuszczalnych błędów przy zażywaniu antybiotyków
  Niestety – niewłaściwe przyjmowanie tej grupy leków może nieść za sobą poważne konsekwencje.
• Kto wydał 45 mln dolarów?
  Chcąc zapewnić sobie prawidłowe funkcjonowanie stawów, również na stare lata, warto pomyśleć o profilaktyce.